Deniz Yavuzyılmaz, Karayolları Genel Müdürlüğü verilerine dayanarak 15 Temmuz Şehitler ve FSM köprülerinin 2024’te 117,1 milyon dolar gelir ve yüzde 96 net kâr ürettiğini açıkladı; özelleştirme hazırlığı iddialarına tepki gösteren ekonomist Aziz Çelik ise “kârlı kamu varlıklarının devrinin kamu zararına yol açacağını” savundu.
ANKARA — Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve Zonguldak Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz’ın sosyal medya platformu X’te paylaştığı belgelere göre, Karayolları Genel Müdürlüğü verileri iki Boğaz köprüsünün yüksek kârlılıkla işletildiğini ortaya koyuyor. Paylaşılan 2024 yılı mali tablolarında, 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ile Fatih Sultan Mehmet Köprüsü’nün toplam gelirinin 117,1 milyon ABD doları, toplam işletme giderinin ise 5,2 milyon dolar olduğu belirtildi. Buna göre net gelir 111,9 milyon dolar; giderlerin gelire oranı ise yüzde 4 seviyesinde.
Yavuzyılmaz, bu verilere rağmen söz konusu köprüler ile kamu işletmesindeki yedi otoyolun 25 yıllığına özelleştirilmesi için fizibilite çalışması yürütüldüğünü öne sürdü.
Uluslararası Danışmanlık İddiası
Yavuzyılmaz, özelleştirme süreci için İngiltere merkezli Ernst & Young’a yetki verildiğini, teknik fizibilitenin ise ABD-Kanada merkezli BTY Group tarafından hazırlandığını iddia etti. Sürece ilişkin haberlerin uluslararası basına servis edilmesini “piyasa hazırlığı” olarak nitelendirdi.
Hükümet kanadından iddialara ilişkin resmi ve kapsamlı bir açıklama yapılmadı. Daha önce kamu-özel iş birliği projelerinde uluslararası danışmanlık şirketleriyle çalışılması, finansman ve yatırımcı çekme stratejisinin parçası olarak savunulmuştu.
Kârlılık Ve Ücret Tartışması
Paylaşılan tablolara göre iki köprünün 2024 yılı net kâr marjı yüzde 96 düzeyinde. Yavuzyılmaz, mevcut durumda otomobil geçiş ücretinin 59 TL olduğunu, olası bir devir sonrasında ücretlerin üçüncü köprü olan Yavuz Sultan Selim Köprüsü seviyesine (95 TL) çıkarılabileceğini ileri sürdü.
Muhalefet temsilcileri, köprülerin inşa maliyetlerinin geçmişte kamu kaynaklarıyla karşılandığını hatırlatarak, yüksek kârlılık oranına rağmen uzun süreli işletme devrinin kamu gelirlerinde azalmaya yol açabileceğini savunuyor. Yavuzyılmaz, 25 yıllık olası devir planının iki köprü ve otoyollar için toplam 23,26 milyar dolar büyüklüğünde bir gelir transferi yaratacağını iddia etti.
Özelleştirme Politikası Bağlamı
Türkiye’de köprü ve otoyol projeleri uzun süredir kamu-özel iş birliği (YİD) modeliyle yürütülüyor. Hükümet, bu modeli kamu bütçesine yük getirmeden altyapı yatırımı sağlama aracı olarak tanımlarken; muhalefet, döviz bazlı sözleşmeler ve garanti ödemeleri nedeniyle kamunun uzun vadede mali risk üstlendiğini savunuyor.
Son tartışma, kamu tarafından işletilen ve yüksek net gelir ürettiği belirtilen varlıkların neden özelleştirme kapsamına alınacağı sorusunu yeniden gündeme taşıdı.
- NHY / Deniz Yavuzyılmaz’ın X platformundaki paylaşımları, Aziz Çelik’in X paylaşımları, Karayolları Genel Müdürlüğü 2024 yılı otoyol ve köprü gelir-gider tabloları
