Ekonomist İnan Mutlu’nun paylaştığı verilere göre Türkiye’de dolaylı vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki payı yüzde 62,4’e ulaştı; bu oran Avrupa Birliği ortalaması olan yüzde 33,2’nin yaklaşık iki katı ve kıta genelinde en yüksek seviye.
Ekonomist İnan Mutlu, sosyal medya hesabından yayımladığı grafikle Türkiye’nin dolaylı vergi yükünde Avrupa’da açık ara ilk sırada yer aldığını belirtti. Mutlu’nun paylaştığı ve 2025 ya da son mevcut verileri yansıttığı belirtilen çalışmada, Avrupa Birliği ülkelerinde dolaylı vergilerin toplam vergi gelirlerine oranı ortalama yüzde 33,2 seviyesindeyken, Türkiye’de bu oran yüzde 62,4 olarak gösterildi.
Grafikte Türkiye’yi yüzde 51,9 ile Hırvatistan ve yüzde 51,8 ile İsveç izlerken, Almanya’da oran yüzde 26,5, Norveç’te ise yüzde 24,2 düzeyinde yer alıyor. Bu tablo, Türkiye’nin tüketim üzerinden alınan vergilere dayalı bir mali yapıya daha fazla yaslandığını ortaya koyuyor.
Bakanlık Söylemi Ve Oransal Gerçeklik
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in dolaylı vergi oranının yüzde 66’dan yüzde 62’ye düşürüldüğünü ifade ederek bunu bir iyileşme göstergesi olarak sunduğunu hatırlatan Mutlu, buna karşın Avrupa ortalamasıyla kıyaslandığında Türkiye’nin hâlâ “açık ara zirvede” olduğunu savundu.
Dolaylı vergiler; KDV, ÖTV ve benzeri tüketim üzerinden alınan kalemleri kapsıyor. Bu tür vergiler, gelir düzeyinden bağımsız olarak harcama üzerinden tahsil edildiği için, düşük ve orta gelir grupları üzerinde görece daha ağır bir yük oluşturduğu yönünde eleştiriliyor.
Vergi Yapısında Dengesizlik Tartışması
Ekonomistler, dolaylı vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki payının yüksek olmasının, doğrudan vergilerin (gelir ve kurumlar vergisi gibi) görece düşük kalmasına işaret ettiğini belirtiyor. AB ülkelerinde vergi kompozisyonunun daha dengeli olduğu; sosyal devlet harcamalarının ise daha yüksek bütçe katkıları ve doğrudan vergilerle finanse edildiği ifade ediliyor.
Türkiye’de ise bütçe gelirlerinin önemli bölümünün tüketim vergilerine dayanması, yüksek enflasyon ortamında fiyat artışlarını da dolaylı biçimde besleyen bir unsur olarak değerlendiriliyor. Uzmanlara göre bu yapı, mali disiplin ile gelir dağılımı adaleti arasındaki gerilimi daha görünür hale getiriyor.
Avrupa Karşılaştırması
Paylaşılan grafikte AB ortalaması yüzde 33,2 olarak yer alırken; Almanya, Hollanda, Belçika ve İrlanda gibi ekonomilerde oran yüzde 30’un altında ya da civarında seyrediyor. İskandinav ülkelerinde dahi Türkiye’nin oldukça gerisinde kalan oranlar dikkat çekiyor.
Veriler, Türkiye’nin vergi yapısının Avrupa’daki benzer ekonomilere kıyasla daha fazla dolaylı vergilere yaslandığını ortaya koyarken, bu durumun sürdürülebilirliği ve sosyal etkileri kamuoyunda tartışma konusu olmaya devam ediyor.
- NHY / İnan Mutlu’nun sosyal medya paylaşımı (@inanmutlu1) ve paylaşılan grafik
