Danıştay 10. Dairesi, HPV aşısının ücretsiz ve ulusal aşı programına dahil edilmesi talebine ilişkin kararında, sağlık hakkının idarenin takdirine ve bütçe sınırlamalarına bırakılamayacağını vurgulayarak, koruyucu sağlık hizmetlerinde devletin sorumluluğunu açık biçimde yeniden tanımladı.
Yargıdan Net Mesaj: Sağlık Hakkı Ertelenemez
Danıştay 10. Dairesi tarafından verilen kararda, insan sağlığını korumaya yönelik hizmetlerin mali gerekçelerle geciktirilemeyeceği açıkça ifade edildi. Karar, rahim ağzı kanserine karşı koruma sağlayan HPV aşısı özelinde verilmiş olsa da, kapsamı itibarıyla kamu sağlık politikalarına yön verebilecek nitelikte değerlendiriliyor.
Yüksek mahkeme, idarenin geçmiş yıllara ait değerlendirmeleri esas almasının güncel bilimsel veriler karşısında yetersiz kaldığını belirterek, sağlık hakkının dinamik bir yükümlülük olduğuna işaret etti.
Zımni Retten Emsal Karara: Yargı Sürecinin Seyri
Süreç, avukat İlayda Öner Uslu’nun, kız çocukları ve kadınlar için HPV aşısının ücretsiz sunulması ve ulusal programa dahil edilmesi talebiyle yaptığı başvurunun yanıtsız bırakılmasıyla başladı. İdarenin sessizliği hukuken “zımni ret” olarak değerlendirilirken, dosya yargıya taşındı.
Dava kapsamında yapılan incelemede mahkeme, devletin koruyucu sağlık hizmetlerini etkili ve erişilebilir biçimde sunma yükümlülüğünü hatırlatarak, mevcut uygulamanın bu yükümlülükle çeliştiği sonucuna vardı. Bu yönüyle karar, yalnızca bireysel bir başvurunun ötesine geçerek kamusal sorumluluğun sınırlarını yeniden çizdi.
Bilim Ve Politika Arasındaki Açık: Uygulama Neden Gecikiyor?
Karar, bilimsel gereklilik ile kamu politikası arasındaki uyumsuzluğu da görünür kıldı. HPV aşısı, 9 yaşından itibaren uygulanabilen ve rahim ağzı kanserine karşı yüksek koruma sağlayan bir yöntem olmasına rağmen, Türkiye’de henüz ücretsiz ulusal aşı programına dahil edilmiş değil.
Üç doz aşının maliyetinin yüksekliği, özellikle dar gelirli kesimler için erişimi sınırlarken; Sağlık Bakanlığı’nın 2025 sonuna kadar ücretsiz uygulama planı açıklamasına rağmen programın hâlâ başlatılmamış olması, kararın neden kritik bir eşik oluşturduğunu ortaya koyuyor.
Emsal Etki: Sosyal Devlet İlkesinin Testi
Kararın ardından açıklama yapan İlayda Öner Uslu, hukukun bilimsel gelişmelerin gerisinde kalamayacağını vurgulayarak, çocukların sağlık hakkının bütçe hesaplarına indirgenemeyeceğini ifade etti.
Uzmanlara göre bu karar, yalnızca HPV aşısı özelinde değil; koruyucu sağlık hizmetlerinin kamusal sorumluluk olarak ele alınıp alınmadığını test eden daha geniş bir çerçeve sunuyor. Uygulamanın hayata geçirilip geçirilmeyeceği ise, yargı kararlarının idari pratikte ne ölçüde karşılık bulacağı sorusunu gündemde tutuyor.
- NHY / Halk TV haber aktarımı
