Ekonomist Aziz Çelik’in yayımladığı tabloya göre en düşük emekli aylığı alanların toplam emekliler içindeki oranı 2019’da yüzde 7 iken 2026’da yüzde 30’a ulaştı; veriler, emekli gelir dağılımında yukarı doğru iyileşme yerine alt sınırda yığılmaya işaret ediyor.
En Düşük Aylığın Kapsamı Genişledi
Çelik’in X hesabında paylaştığı ve “En Düşük Emekli Aylığının Kapsamı (2019-2026)” başlığını taşıyan tablo, son yedi yılda en düşük emekli aylığının hem nominal olarak arttığını hem de kapsamının genişlediğini gösteriyor.
Tabloya göre 2019 Ocak’ta 1.000 TL olan en düşük emekli aylığını yaklaşık 800 bin kişi alırken, bu sayı toplam 12,2 milyon emeklinin yüzde 7’sine denk geliyordu. 2026 Ocak itibarıyla en düşük aylık 20.000 TL’ye yükselmiş görünse de, bu aylığı alanların sayısı 4,9 milyona, oranı ise yüzde 30’a çıktı. Toplam emekli sayısı aynı dönemde yaklaşık 16,2 milyona yükseldi.
Veriler, en düşük aylık alanların oranında özellikle 2022 sonrası hızlı bir artış yaşandığını ortaya koyuyor. 2023 Nisan’da oran yüzde 30’a kadar çıkarken, 2024 ve 2025’te yüzde 23-27 bandında seyrettikten sonra 2026’da yeniden yüzde 30 seviyesine ulaştı.
Gelir Dağılımında Aşağı Doğru Yakınsama
Çelik, bu tabloyu “emeklilerin dipte eşitlenmesi” olarak tanımlıyor. Ona göre ortalama emekli aylıkları en düşük aylık seviyesine doğru yakınsadı ve gelir makası daraldı. Ancak bu daralma, üst gelir grubunun artışıyla değil, alt sınırda yoğunlaşmayla gerçekleşti.
Ekonomik analiz açısından bu durum, reel gelir kaybı ve yüksek enflasyon ortamında yapılan taban aylık düzenlemelerinin geniş bir kesimi kapsar hale gelmesiyle açıklanıyor. Nominal artışlara rağmen satın alma gücündeki erime, farklı prim gün sayıları ve kazanç düzeylerine sahip emekliler arasındaki farkı azaltırken, sistem içinde homojenleşmeyi alt düzeyde artırıyor.
Tabloda dikkat çeken bir diğer unsur, en düşük aylık artışlarının sıçramalı şekilde gerçekleşmesi. 2022 Temmuz’da 3.500 TL’ye, 2023 Nisan’da 7.500 TL’ye, 2024 Temmuz’da 12.500 TL’ye ve 2026 Ocak’ta 20.000 TL’ye yükselen taban aylık, enflasyonist ortamda sosyal koruma amacı taşısa da, kapsam genişledikçe ortalama aylığın tabana yaklaşmasına neden oluyor.
Veri Şeffaflığı Ve Tartışmalar
Tablonun dipnotunda, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) en düşük emekli aylığı alanların sayısına ve aylık dağılımına ilişkin ayrıntılı verileri kamuoyuyla paylaşmadığı belirtiliyor. Çelik, en düşük aylık alanların sayısının gazeteci İsa Karakaş’ın yazısından alındığını, toplam emekli sayısının ise pasif dosya sayısına dayandığını ve 2026 verisinin tahmini olduğunu not düşüyor.
Bu durum, sosyal güvenlik sistemine ilişkin veri şeffaflığı tartışmalarını da beraberinde getiriyor. Uzmanlara göre, emekli gelir dağılımının sağlıklı analiz edilebilmesi için detaylı mikro verilerin kamuoyuna açık olması gerekiyor.
Sosyal Politika Ve Siyasi Sonuçlar
Çelik paylaşımında mevcut tabloyu iktidarın ekonomi politikalarıyla ilişkilendirerek, emekliler arasındaki gelir farkının aşağı yönlü kapandığını savundu. Hükümet ise en düşük emekli aylığında yapılan artışları sosyal devlet politikası olarak değerlendiriyor ve dar gelirli emeklilerin korunmasının öncelik olduğunu belirtiyor.
Ancak en düşük aylıkta yoğunlaşmanın artması, sistemin prim-ödeme dengesi ve uzun vadeli mali sürdürülebilirliği açısından soru işaretleri doğuruyor. Ekonomistler, taban aylık uygulamasının genişlemesinin kısa vadede sosyal rahatlama sağlasa da, orta vadede bütçe dengeleri ve emeklilik sisteminin yapısal reform ihtiyacını daha görünür kılabileceğine dikkat çekiyor.
Artan hayat pahalılığı ve yüksek enflasyon koşullarında sabit gelirli kesimlerin alım gücü siyasi gündemin merkezinde yer almayı sürdürüyor. Emekli aylıklarının dağılımı, önümüzdeki seçim sürecinde ekonomik tartışmaların temel başlıklarından biri olmaya aday görünüyor.
Kaynaklar:
- Aziz Çelik, X hesabı paylaşımları ve “En Düşük Emekli Aylığının Kapsamı (2019-2026)” tablosu (Şubat 2026)
- SGK pasif dosya verileri (kamuya açık istatistikler)
- İsa Karakaş, 9 Şubat 2026 tarihli yazı (en düşük aylık alanlara ilişkin veri atfı)
